Kiler ve Depo: Kışlık Erzak Öncesi Nem, Böcek ve Düzen

Kayseri'de kışlık hazırlık hâlâ ciddiye alınan bir iş: bulgur, un, bakliyat, salça ve reçel kilere sonbaharda girer. Raflar temizlenmeden yeni erzak dizilirse, geçen yıldan kalmış tek bir paket un bütün stoğa böcek taşıyabilir. Nemli bir köşe de çuvalı topaklandırır, kavanoz kapağını paslandırır. Bu yazıda kiler ve depoyu yeni erzaktan önce nasıl hazırlayacağınızı anlatıyoruz.

Önce her şeyi çıkarın

Raflar doluyken silmeye çalışmak işe yaramaz; böcek ve un tozu tam da ürünlerin arkasında ve altında birikir. Kileri tamamen boşaltın ve çıkardıklarınızı bir masaya ya da serdiğiniz örtüye gruplar halinde dizin:

• Un, irmik, galeta unu gibi toz ürünler
• Bakliyat, pirinç, bulgur, makarna
• Kuruyemiş ve kuru meyve
• Konserve ve ev yapımı kavanozlar
• Baharat ve çay
• Temizlik malzemeleri (bunlar gıdanın olduğu rafa geri dönmeyecek)

Gruplamak hem kontrolü kolaylaştırır hem de neyin fazla, neyin eksik olduğunu bir bakışta gösterir.

Tarih ve durum kontrolü

Son kullanma tarihi geçmiş ürünleri ayırın, ama yalnızca tarihe güvenmeyin. Tarihi geçmemiş bir paketin içinde de sorun olabilir:

Şüpheli bir gıdayı tadına bakarak test etmeyin; küflenmiş ürünün üstünü kazıyıp kullanmak da güvenli değildir. Böcekli paketleri ağzı sıkıca kapalı bir poşete koyup doğrudan dışarıdaki çöpe atın. Mutfak çöpünde bekletirseniz böcek yeniden yayılabilir.

Rafları temizlemek

Boşalan kilerde önce kuru toz ve kırıntıyı alın. Süpürgenin dar başlığıyla raf köşelerini, rafın duvarla birleştiği çizgiyi, raf taşıyıcılarının deliklerini ve en alt rafın altını çekin. Böcek yumurtaları ve un tozu en çok bu dar yerlerde kalır. İş bitince süpürge haznesini ya da torbasını evin dışında boşaltın.

Ardından:

1. Ilık suya birkaç damla bulaşık deterjanı ekleyip iyice sıkılmış bezle rafları üstten aşağı silin.
2. Temiz suyla nemlendirilmiş bezle deterjan kalıntısını alın.
3. Kuru bezle kurulayın ve kiler kapısını birkaç saat açık bırakın.

Gıda rafında keskin kokulu, çamaşır suyu bazlı ürünlere gerek yoktur; kokusu una ve bakliyata siner. Koku gidermek isterseniz son silmede suya biraz beyaz sirke ekleyebilirsiniz. Tek istisna: mermer ya da doğal taş raf ve tezgahlarda sirke dahil hiçbir asitli ürün kullanmayın, taş kalıcı olarak matlaşır.

Raf örtüsü ya da muşamba kullanıyorsanız altına bakın; nem ve böcek çoğu zaman orada saklanır. Silinebilir bir malzeme seçin ve her yıl değiştirin.

Hava almayan kaplar

Kağıt ve ince plastik ambalaj böceği durdurmaz. Kilere giren toz ürünler ve bakliyat için contalı kapaklı cam kavanoz ya da sert plastik saklama kabı kullanın.

• Kapları yıkayıp tamamen kurutun. Nemli kavanoza konan bulgur ya da un kısa sürede topaklanır.
• Yeni aldığınız unu eskisinin üstüne boşaltmayın. Önce eskisini bitirin ya da ayrı bir kapta tutun.
• Bazı aileler yeni alınan un ve bakliyatı kavanoza koymadan önce birkaç gün dondurucuda bekletir. Bu yöntemi uyguluyorsanız paketi açmadan önce oda sıcaklığına gelmesini bekleyin; aksi halde yoğuşan su ürüne geçer.
• Çuvalla alınan erzakı çuvalda bırakmak yerine bölüp kapaklı kovalara aktarmak hem böceğe hem neme karşı daha güvenlidir.

Nem kontrolü

Kiler ve depolar genellikle evin serin köşelerindedir: kuzey cephesi, merdiven altı, bodrum. Serin olmak iyidir; nemli olmak ise küf, topaklanma, pas ve böcek demektir.

Nemin belirtileri duvarda kararma, rutubet kokusu, kartonların yumuşaması ve konserve kapaklarında pastır. Bunları görüyorsanız:

• Havalandırın. Kilerin kapısını düzenli olarak açın; varsa havalandırma menfezinin önünü kutularla kapatmayın.
• Duvara sıfır dizmeyin. Raflarla duvar arasında birkaç parmak boşluk bırakın, hava dolaşsın.
• Nem alıcı kullanın. Küçük kilerlerde kutu tipi nem alıcılar işe yarar; dolduğunda değiştirin, gıdanın üstüne koymayın ve çocukların, evcil hayvanların ulaşamayacağı yere yerleştirin. Bodrum depolarda elektrikli nem alma cihazı daha etkili bir seçenektir.
• Kaynağı arayın. Duvarda sürekli ıslaklık ya da damlama varsa sorun tesisattan olabilir; bunu bir tesisat ustasına kontrol ettirin.

Duvarda küf lekesi varsa güvenli temizleme adımları için küf ve buğu temizliği yazımıza bakın.

Raflar yerden yukarıda, her şey etiketli

Zemine konan çuval ve kasa zeminin nemini alır, altında fare ve böcek saklanır, altı da hiç süpürülmez. En alt rafın yerden en az bir karış yukarıda olması iyi bir hedeftir. Raf yoksa çuvalları ızgara ya da palet gibi bir altlığın üstüne koyun.

Yerleştirirken:

• Ağır olanlar alt raflara, sık kullanılanlar göz hizasına.
• Yeni erzak arkaya, eskisi öne. İlk giren ilk çıksın.
• Temizlik ürünleri gıdadan ayrı bir dolapta ve çocukların ulaşamayacağı yerde dursun.

Etiket için maskeleme bandı ve kalem yeterlidir; kavanoz yıkanırken kolayca çıkar. Her kaba ürünün adını ve alış ya da yapım tarihini yazın. Ev yapımı salça, reçel ve turşuda yapım tarihi özellikle işe yarar. Kiler kapısının içine asacağınız basit bir liste de neyin bittiğini hatırlatır.

Böcek görürseniz

Kiler güvesi ve un böceği çoğu zaman eve dışarıdan alınan bir paketle girer. Önlemek, kurtulmaktan çok daha kolaydır: kapalı kap, dökülen unu hemen süpürmek ve rafları mevsimde bir boşaltıp silmek çoğu evde yeterli olur.

Böcek gördüyseniz etkilenen gıdaları atın, kileri tamamen boşaltıp yukarıda anlattığımız temizliği yapın. Güveleri izlemek için satılan yapışkan tuzaklar sorunun sürüp sürmediğini gösterir ama tek başına çözmez. Gıdanın bulunduğu raflara kendi başınıza böcek ilacı sıkmayın.

Temizliğe rağmen böcek çıkmaya devam ediyorsa, mutfak dolaplarına yayılmışsa ya da kemirilmiş ambalaj ve fare dışkısı görüyorsanız bir ilaçlama firmasına başvurun. Bu, temizliğin tek başına çözebileceği aşamayı geçmiş demektir.

Ne zaman yardım almak?

Küçük bir kiler bir öğleden sonrayı alır. Ama yıllardır elden geçmemiş bir bodrum depo, kutularla dolu bir merdiven altı ya da kilerle birlikte tüm mutfak dolaplarının boşaltılıp silinmesi gerekiyorsa iş büyür. İlaçlama bizim işimiz değil; raf silme, dolap içi ve depo temizliği için ise destek verebiliriz. Tüm hizmetlerimizi hizmetlerimiz sayfasında görebilirsiniz.

Kilerinizin ya da deponuzun fotoğrafını gönderin, fiyat verelim; gerekirse keşif ücretsiz.