Halı ve Kilimdeki Lekeye İlk 10 Dakikada Ne Yapmalı?

Halıya çay döküldüğünde ya da biri çamurlu ayakkabıyla içeri girdiğinde ilk refleks bir bez kapıp hızla ovmaktır. Oysa lekenin kalıcı olup olmayacağı çoğu zaman ilk dakikalarda, tam da bu refleksle belirlenir. Aşağıda leke türüne göre ne yapacağınızı ve hangi noktada durup işi uzmana bırakmanız gerektiğini bulacaksınız.

Ovmayın, bastırın

Halı ovulduğunda leke dağılır, liflerin arasından tabana doğru iner. Yün ve el dokuması halılarda sürtünme lifleri ayrıca tüylendirir ve keçeleştirir.

Doğru hareket, temiz, beyaz ve emici bir bezi ya da kâğıt havluyu lekenin üzerine koyup bastırmaktır. Bez renk aldıkça temiz bir yüzüne geçin ve bez artık renk almayana kadar devam edin. Renkli bez kullanmayın; ıslanınca kendi boyasını halıya verebilir.

Kenardan merkeze doğru çalışın

Leke dışarıdan içeri doğru temizlenir. Merkezden başlarsanız sıvıyı ve kiri çevreye iter, lekeyi büyütürsünüz.

Temizleme sıvısını da halının üzerine dökmeyin; bezin üzerine uygulayın. Halıyı ıslatmak tabanda uzun süre kurumayan bir nem bırakır ve bu da koku ile halka izine yol açar.

Son adımı atlamayın: temiz suyla nemlendirilmiş bir bezle bastırarak ürün kalıntısını alın, ardından kuru bezi yerleştirip üzerine bir kitap gibi ağırlık koyarak nemi çektirin. Halıda kalan deterjan kiri kendine çeker ve leke birkaç gün sonra geri gelmiş gibi görünür.

Önce renk testi

Hangi ürünü kullanırsanız kullanın, önce halının görünmeyen bir yerinde deneyin. Koltuk altında kalan bir köşe ya da halının arka yüzü uygundur.

1. Beyaz bir bezi kullanacağınız karışımla hafifçe nemlendirin.
2. Test noktasına bir dakika kadar bastırın.
3. Beze renk geçip geçmediğine, halıda açılma ya da halka oluşup oluşmadığına bakın.

Beze boya geçiyorsa o ürünü kullanmayın, yalnızca emici bezle bastırmakla yetinin. El dokuması ve bitkisel boyalı kilimlerde renk akması sık görülür.

Leke türüne göre ilk müdahale

Çay ve kahve

Sıcaksa önce emici bezle bastırarak sıvının çoğunu alın. Bir kaseye ılık su ve birkaç damla renksiz bulaşık deterjanı koyun. Bezi bu karışımla nemlendirip kenardan içeri doğru bastırın, sonra temiz suyla bastırarak durulayın ve kurulayın. Şekerli ya da sütlü içecekte durulamayı özellikle önemseyin; kalan şeker yeniden kir tutar.

Kırmızı şarap ve meyve suyu

Hızla bastırın. Lekeyi az miktarda soğuk suyla nemlendirip yeniden bastırın; su boyayı inceltir ve beze geçmesini kolaylaştırır. Ardından deterjanlı ılık suyla aynı işlemi tekrarlayın. Sıcak su kullanmayın, bazı boyaların halıya sabitlenmesine yol açabilir.

Lekenin üzerine tuz dökmek yaygın bir alışkanlıktır, ancak tuz ıslak halıda kalıntı bırakır ve sonradan onu da temizlemeniz gerekir. Bastırmak ve durulamak daha güvenlidir.

Yağ ve yağlı yiyecek

Katı kısmı kaşıkla kaldırın. Lekenin üzerine mısır nişastası serpin ve yağı emmesi için bir süre bekletin, sonra süpürün. Kalan izi deterjanlı ılık suyla bastırarak alın, temiz suyla durulayın ve kurulayın.

Çamur

Çamurda ilk 10 dakikada yapılacak en doğru şey çoğu zaman hiçbir şey yapmamaktır. Islak çamuru silmeye çalışırsanız toprağı liflerin derinine sürersiniz. Çamurun tamamen kurumasını bekleyin, sonra kuru parçaları yumuşak bir fırçayla kaldırıp süpürün. Geriye kalan hafif gölgeyi deterjanlı suyla bastırarak alın.

Kayseri'nin karlı ve çamurlu kış günlerinde kapının iki yanına paspas koymak bu lekeleri baştan azaltır.

Mum

Mumun soğuyup sertleşmesini bekleyin; hızlandırmak için üzerine buz dolu bir poşet koyabilirsiniz. Sertleşen mumu kırarak elle ya da kör bir tereyağı bıçağıyla kaldırın.

Kalan ince tabaka için lekenin üzerine beyaz kâğıt havlu koyup ütüyü en düşük ısıda kısa dokunuşlarla bastırabilirsiniz; eriyen mum kâğıda geçer. Sentetik halılarda ısı lifleri eritebileceği için bu adımı önce görünmeyen bir yerde deneyin. Renkli mum halıda boya izi bıraktıysa daha fazla zorlamayın.

El dokuması, yün ve ipek kilimlerde ekstra dikkat

• Az su, sıfır ovma. Yün ıslakken daha kolay yıpranır; ipek ise su ve sürtünmeyle parlaklığını ve dokusunu kaybedebilir.
• Hazır leke spreylerine temkinli yaklaşın. Özellikle renk açıcı ya da oksijenli ürünler bitkisel boyaları soldurabilir.
• Tabanı kontrol edin. Sıvı halının arkasına geçtiyse halıyı kaldırıp altına hava almasını sağlayın; nemli kalan taban koku yapar ve zamanla dokuyu zayıflatır.
• Değerli parçada yalnızca bastırın. İpek, antika ya da aile yadigârı bir kilimde emici bezle sıvıyı almak dışında bir şey yapmadan uzmana danışın.

Yapmamanız gerekenler

• Çamaşır suyu, tuz ruhu, kireç çözücü. Renk kalıcı olarak açılır. Çamaşır suyunu sirke gibi asitli ya da amonyaklı bir ürünle karıştırmak ise zehirli gaz açığa çıkarır.
• Aynı lekeye art arda farklı ürünler. Bir ürünü denediyseniz ötekine geçmeden önce temiz suyla bastırarak durulayın ve ortamı havalandırın.
• Yüksek ısıda saç kurutma makinesi. Lifleri yıpratır ve bazı lekeleri sabitler.
• Sert fırça, tel ya da bıçakla kazımak. Leke gitmez, halının havı gider.

Ne zaman halı yıkama firmasına verilmeli?

Halı ve kilim yıkama hizmeti vermiyoruz, bu yüzden sınırı dürüstçe çizelim. Şu durumlarda lekeyi evde daha fazla zorlamayın, halı yıkama yapan uzman bir firmaya başvurun:

• Leke denemelere rağmen yayılıyor, halka bırakıyor ya da renk akıtıyorsa
• Halı el dokuması, ipek, antika ya da maddi veya manevi değeri yüksek bir parçaysa
• Sıvı tabana kadar geçmiş ve koku başlamışsa
• Evcil hayvan idrarı gibi lekeler aynı yere tekrar tekrar geliyorsa; bu konuda evcil hayvanlı evde temizlik yazımıza da göz atabilirsiniz
• Halının tamamı kirlenmiş ve matlaşmışsa

Halılar yıkamaya gittiğinde evin zeminleri, süpürgelikler ve halının altında kalan alanlar tam temizlik için en doğru zamandır.

Halılar evden çıktığında geri kalan ev temizliği için fotoğraf gönderin, fiyat verelim. Müsaitliğe göre aynı gün randevu veriyoruz.